تقابل آریوپی و اجایل1 min read

این پست (تقابل آریوپی و اجایل) یکی از پست های مهم این وبلاگ هست. لازم به ذکر است علاوه بر نظرات فنی کمی نظرات شخصی هم درش وجود داره… در دنیای نرم افزار، تولیدِ موفق محصول کمی با محیط های دیگه متفاوت هست. نرم افزار یه موجود داینامیک هست بطوری که  پروسه تولید یه محصول نرم افزاری لزوماً زمان پایان میتونه نداشته باشه؛ بعبارت دیگه تولید و توسعه مرتباً ادامه داره و در حین استفاده از محصول توسط مشتری بروزرسانی و فرآیند اعمال تغییرات و تکمیل باید قابل انجام باشه. در صنعت مثلاً خودروسازی یه همچین چیزی اصلاً قابل انجام نیست! شما اتومبیلتو میخری میری. خدمات پس از فروش هم صرفاً مربوط به ویژگی های اون اتومبیل هنگام خرید هست. بعنوان مثال شما هر سال نمیتونی رنگ ماشینتو عوض کنی مگه این که بری یه رنگ دیگه بخری 🙂

پیچیده بودن فرآیند تولید و توسعه نرم افزار باعث خلق متدولوژی ها و روش های متفاوتی شده. بالاخره برای مدیریت یک فرآینده پیچیده و فوق العاده پارامتریک و پویا باید روش داشت! از روز اول خیلی از روش ها بکار گرفته شد و به مرور زمان ایراداتش گرفته شد و روش دیگه ای جایگزین شد. این خیلی هم خوبه! پیشرفت یعنی همین.

متدولوژی های توسعه نرم افزار تقریباً از دهه 70 میلادی آغاز شد. با Structured Programming  شروع شد و در سال 1980 به SSADM رسید. در دهه 90 اتفاقات خوبی افتاد. OOP، RAD، Scrum و در پایان سال 90 رسیدیم به XP و در اواخر همین دهه RUP و در اوایل دهه بعدی Agile معرفی شد و در سال 2005 اِی.یو.پی به یونیفاید پروسس ها اضافه شد. ذکر این نکته شاید برای شما هم جالب باشه که اوج تحول اسکرام مربوط به سال 95 میشه سالی که هنوز UP شکل آنچنانی ای نگرفته بود البته مسلماً اون اسکرام با این اسکرام هم متفاوته. RUP هم که در سال 96 تازه شکل گرفته بود در سال 98 جون گرفت و در سال 2003 با توجه به حمایت IBM رسماً معروف شد. این در حالیه که Agile رسماً در سال 2001 معرفی شد و اسکرام بعنوان یک روش بکارگیری Agile به اجایل پیوست.

البته این رو هم باید در نظر داشت که Incremental software development methods که سازگار با اجایل  هستن در سال های قبل به تدریج در حال تکمیل بودن. متدهای اسکرام، اکس پی و کریستال مربوط به قبل از سال 96 هستن و در واقع تفکر اجایل قبل از 2001 هم وجود داشت همونطور که تفکر UP هم قبل از 2003 بود. تا اینجا ذکر این نکته مهم هست که اجایل چیز جدید و تازه ای نیست چراکه نزدیک 10 سال از معرفی رسمی اون میگذره. اما چیزی که هست اینه که فراگیر شدن اسکرام و کلاً تفکر اجایل اخیراً اتفاق افتاده…

متاسفانه در بعضی از انجمن ها و جدیداً در برخی از شرکت ها ذهنیت غلطی دیدم امیدوارم تا حدی بتونم اصلاحش کنم. اون ذهنیت چیه؟ بذارید یه مقدمه اول بگم. عموماً تغییر چیز خوبیه مخصوصاً اگه این تغییر همگام با پیشرفت تکنولوژی باشه و ایرادات قبلی رو اصلاح کرده باشه. اما باور تغییر و باور علت تغییر خیلی مهم تر هست. من اگه فقط در ظاهر تغییر کنم بدون اینکه علت رو بدونم و باور نداشته باشم که این تغییر باعث موفقیت من میشه واقعاً بی فایده هست. بالاخره اکثر دانشجویان کامپیوتر در ایران در درس مهندسی نرم افزار با آر.یو.پی آشنا شدن. حالا اینکه چرا اون موقع کسی همراه آر.یو.پی، اجایل رو معرفی نکرد مشخص نیست! ممکنه بعضی از دوستان بگن اون موقع اجایل شناخته شده نبود یا عملیاتی نبود یا … به نظر من این دلایل قابل قبول نیست.

البته شاید در بعضی از دانشگاه ها اینطور نبوده باشه ولی تا اونجایی که من از دوستان و آشنایان پرسیدم بالای 90 درصد اینجوری بوده و مهندسین آینده هیچ چی در مورد اجایل نشنیدن. خوب بگذریم… پس به دلایل نامشخصی RUP بعنوان یک فریم ورک اصلی توسعه نرم افزار شناخته شد معرفی و عملیاتی شد. در خیلی از پروژه ها مورد استفاده قرار گرفت. پروژه های موفق داشت ناموفق هم داشت.

اون چیزی که زنگ خطر بحساب میاد اینه که متاسفانه این تفکر داره ترویج میشه که دلیل عدم موفقیت برخی پروژه های نرم افزاری ای که از RUP استفاده کردن خودِ RUP هست و برای اینکه موفق بشیم باید متدولوژی رو عوض کنیم و مثلا اسکرام کار کنیم!

شاید در برخی از پروژه ها این حرف صحیح باشه ولی عموماً اینطور نیست. این یک باور غلط هست که می بایست ازش دوری کنید. RUP یک فریم ورک گسترده هست و اون چیزی که باید در RUP بدرستی رعایت شه Tailoring هست. کسی که این وظیفه رو بعهده میگیره باید علاوه بر تخصص، تجربه بالایی داشته باشه. عموماً پروژه هایی که موفق نمیشن در Tailoring مشکل دارن. این مساله به ضعف RUP برنمیگرده بلکه به دانش فنی پایین نیروی انسانی بر می گرده. متاسفانه هیچ مرجع کاملی برای آموزش RUP در کشور وجود نداره. خیلی از افرادی که RUP کار میکنن حتی نسخه جدید 2008 اون رو ندیدن!! یا شیوه پیاده سازیشون اصلاً از پایه غلط هست. من در مورد مزایا و معایب RUP نمیخوام صحبت کنم هدفم این هست که بگم:

شرایطی که RUP الان داره رو ما خودمون بوجود اوردیم و باید مراقب بود که این شرایط رو برای Agile و Scrum بوجود نیاریم.

البته این رو هم قبول داریم که این اتفاق احتمال وقوع کمتری در اجایل داره ولی باز مهم هست و قابل وقوع.

خیلی از افرادی که ادعای RUP دارن واقعاً علم به حداقل ها رو هم ندارن و اصلا iteration ای ندارن و کاملاً دارن به سبک SSADM کار میکنن. این افراد جایگاه RUP رو با نادانی شون خراب کردن. این تفکر مسلماً به شکست خواهد انجامید چراکه باور این افراد درست نیست.

علم به روش از خودِ روش مهمتر هست. وقتی من علم به ابزار رو ندارم چطور میتونم از ابزار استفاده کنم. مسلماً از یک روش در همه پروژه ها نمیشه استفاده کرد. ولی اگر در پروژه ای موفق نشدیم اول اینو بررسی کنیم که آیا روش رو درست انتخاب کردیم بعد ببینیم آیا علم به اون روش رو داشتیم و در آخر خودِ روش رو زیر سوال ببریم و دنبال توجیه بی دانشی خودمون باشیم.

دوستانی که میخوان از اجایل استفاده کنن حتماً اطلاعاتشون رو کامل کنن. خوشبختانه منابع خوبی مثل کورس هایی که داره در ایران برگزار میشه، وبینارها، کتاب های ترجمه شده و …. وجود داره. همچنین میتونن در انجمن چابک ایران عضو بشن تا با اشتراک سوادمون در این زمینه به آخر و عاقبت شرایط RUP (نه خود RUP) دچار نشیم.

موفق باشید.